Haziran 2026 Fintech Gündemi — Özbekistan

Haziran 2026, Özbekistan fintech ekosisteminde sermayenin, uluslararası ortaklıkların ve düzenleyici açılımın aynı anda hızlandığı bir ay oldu. Ayın gündemi büyük ölçüde Taşkent Uluslararası Yatırım Forumu (TIIF 2026) etrafında şekillendi; forum yalnızca bir yatırım vitrini değil, ülkenin dijital finans vizyonunun ve Körfez ile kurduğu finansal köprünün sahnelendiği bir platform işlevi gördü. Aşağıda ayın gündemini ana hikâyeler ve onları çevreleyen bağlam notları üzerinden ele alıyoruz.

TIIF 2026 ve Süper Uygulama Ekosistemleri Yarışı

Ayın omurgası, 16-19 Haziran tarihlerinde beşincisi düzenlenen Taşkent Uluslararası Yatırım Forumu oldu. "Investment Resilience: New Frontiers, New Partnerships" temasıyla yapılan forumun merkezinde, Mart 2026'da cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan Taşkent Uluslararası Finans Merkezi (TIFC) yer aldı. İngiliz hukuku ilkelerine dayalı özel bir rejim, çok para birimli takas ve fintech ile yeşil finans için özel koşullar sunacak şekilde tasarlanan TIFC, yatırımcı için ilgiden uygulamaya uzanan süreci kısaltmayı amaçlıyor.

Forumda fintech ekosistemine ilişkin en dikkat çekici çerçeveyi, Özbekistan'ın önde gelen dijital ekosistemi Uzum'un kurucu ortağı Nikolay Seleznev sundu. Seleznev'e göre Özbekistan, büyük nüfusu, finansal hizmetlerin tarihsel olarak düşük penetrasyonu ve hızlı dijital adaptasyonu aynı anda barındıran nadir bir pazar. Kart sayısının 2023'te yaklaşık 34 milyondan birkaç yıl içinde neredeyse 70 milyona ulaşmasını örnek gösteren Seleznev, sektörün artık tekil ödeme hizmetlerinden, bankacılık, ödeme, kredilendirme ve e-ticareti tek çatı altında birleştiren entegre ekosistemlere doğru ilerlediğini belirtti. Gömülü finans ve kredilendirmeyi büyümenin bir sonraki ana ekseni olarak tanımladı.

Bu ekosistem yarışının somut bir örneği de forum döneminde geldi. Orta Asya'nın önde gelen dijital bankacılık ekosistemlerinden TBC Uzbekistan, Prosus'a ait OLX Group'tan OLX Uzbekistan'ı satın almak için Özbekistan Rekabet Komitesi'nin onayını aldı. Titan Investments ile birlikte yürütülen işlem, popüler bir ilan platformunu TBC'nin dijital ekosistemine ekleyerek bankacılık, ödeme ve yaşam tarzı hizmetleri arasındaki entegrasyonu derinleştirmeyi hedefliyor. TBC, aynı dönemde TIIF'in resmî partneri olarak da öne çıktı.

FT Perspektifi

Özbekistan fintech ekosisteminin ayırt edici özelliği, gelişmiş pazarların aksine mevcut müşteriler için rekabet değil, henüz finansal sisteme girmemiş yeni kullanıcılar yaratması. Kart sayısının kısa sürede ikiye katlanması bu dinamiği özetliyor. TBC'nin bir ilan platformunu satın alması ise tek başına bir e-ticaret hamlesi olarak değil, dijital bankacılığın süper uygulama mantığına evrildiğinin işareti olarak okunmalı; bankacılık, ödeme ve günlük yaşam hizmetlerinin tek ekosistemde birleşmesi, gömülü finansın Özbekistan'da hızla olgunlaştığını gösteriyor. İzlenmesi gereken nokta, bu ekosistem oyuncularının hızlı kullanıcı kazanımını sürdürülebilir uzun vadeli büyümeye dönüştürüp dönüştüremeyeceği olacak. Özbekistan'ın farkı, yalnızca fintech şirketleri üretmesi değil; aynı anda finans merkezi, yatırım fonu, dijital bankacılık ekosistemi ve uluslararası ortaklıkları bir arada inşa etmesi. Bu çok katmanlı yaklaşım, ülkeyi önümüzdeki yıllarda Orta Asya'nın önde gelen dijital finans merkezlerinden biri hâline getirebilir.

Körfez Fintech Diplomasisi ve İslami Finansın Yükselişi

Haziran, Özbekistan Merkez Bankası'nın Körfez ve uluslararası finans aktörleriyle art arda fintech temasları kurduğu bir ay oldu; bu görüşmelerin büyük bölümü TIIF kapsamında gerçekleşti. Merkez Bankası Başkanı Timur Ishmetov önderliğinde Katar merkezli MBK Holding ile finansal teknoloji, dijital bankacılık ve İslami finans entegrasyonu görüşüldü. Aynı dönemde Suudi heyetiyle fintech iş birliği, Visa ile Apple Pay entegrasyonu ve Birleşik Arap Emirlikleri merkezli RAKBANK ile Basel III standartları ele alındı.

Bu temasların arkasında, ayın en belirgin yapısal temalarından biri duruyor: İslami finans. Özbekistan'da İslami finansı kapsamlı bir hukuki çerçeveye kavuşturacak yasa, ülke ekonomisini dönüştürecek bir adım olarak konumlanıyor. Tema yalnızca iç düzenlemeyle sınırlı kalmadı; ülkenin yatırım kolu da aynı yöne hareket etti. IT Park Ventures, İngiltere merkezli ve FCA lisanslı İslami fintech Ayan Capital'in dört milyon dolarlık yatırım turunda bir milyon dolarlık paya öncülük etti. Helal araç finansmanı sunan ve tam kapsamlı dijital neobankaya dönüşmeyi hedefleyen Ayan Capital'e yapılan bu yatırım, Özbekistan'ın İslami fintech alanında yalnızca düzenleyici değil, yatırımcı olarak da konumlandığını gösteriyor.

Bu konumlanmanın en somut örneği, TIIF kapsamında 18 Haziran'da geldi. Girişim sermayesi şirketi Golden Gate Ventures, Katar merkezli MENA fonu üzerinden ve Özbek-Umman Yatırım Şirketi UzOman ortaklığıyla Orta Asya'ya hizmet verecek ilk ofisini Özbekistan'da açtı. Açılışla birlikte ülkenin teknoloji merkezi IT Park ve yatırım kolu IT Park Ventures ile bir mutabakat zaptı imzalandı; kurumsal bir yatırımcı olan UzOman ise fona sınırlı ortak olarak katıldı. Firma bu yapıyı, Orta Asya ile MENA arasında girişimcileri, sermayeyi ve pazarları buluşturan çift yönlü bir yatırım köprüsü olarak tanımlıyor. Katar Finans Merkezi tabanlı bir fonun, Umman devlet sermayesiyle ve Özbek ekosistem altyapısıyla birleşmesi, Körfez ile Orta Asya arasındaki sermaye akışının kurumsal bir zemine oturduğunu gösteriyor.

FT Perspektifi

Özbekistan'ın Körfez aktörleriyle tek hafta içinde kurduğu bu yoğun temas trafiği, ülkenin fintech stratejisini bölgesel bir konumlanma meselesi olarak ele aldığını ortaya koyuyor. Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile kurulan diyalog, sermaye ve teknolojinin Körfez finans merkezleriyle Orta Asya arasında akmaya başladığına işaret ediyor. Özellikle Umman sermayesinin tekrar eden varlığı, Golden Gate-UzOman ortaklığında ve daha önce Uzum'a yapılan yatırımda, belirgin bir örüntüye dönüşüyor. İslami finansın hem iç yasa hem de dış yatırım üzerinden eş zamanlı ilerlemesi de bu konumlanmanın rastlantısal değil, bilinçli bir tercih olduğunu gösteriyor. Türk dünyası ölçeğinde bakıldığında, Özbekistan'ın Körfez ile kurduğu bu finansal köprü, Azerbaycan'ın Körfez finans merkezleriyle geliştirdiği ilişkilerle birlikte, bölgenin tümünü kapsayan bir veri ve sermaye koridoru fikrini somutlaştırıyor.

Sermaye Açılımı ve Düzenleyici Çerçeve

Haziran ayı, Özbekistan'ın sermaye hareketlerinde kayda değer bir liberalizasyon adımına da sahne oldu. Merkez Bankası Başkanı Ishmetov'un onayladığı düzenlemeyle, şirketler yıllık 200 bin dolara, bireyler ise 10 bin dolara kadar yurt dışına yatırım amaçlı sermaye çıkarabilecek; bu işlemler belirlenen eşiklerin altında kaldığında önceden izin gerekmeyecek. Mayıs ayında taslak olarak sunulan değişiklik, yabancı şirketlerin sermayesine katılımı ve kuruluşunu kolaylaştırıyor.

Para politikası tarafında Merkez Bankası, 17 Haziran toplantısında politika faizini yıllık yüzde 14 düzeyinde sabit tuttu; 2026 yıl sonu için enflasyon beklentisi yüzde 6,5, ekonomik büyüme beklentisi yüzde 7-7,5 olarak korundu. Yapısal tarafta ise Merkez Bankası, fintech sektöründen sorumlu kurum olarak 2026-2030 dönemi fintech geliştirme stratejisini hazırlıyor; token bazlı ödeme rejimi ve dağıtık defter teknolojisine dayalı ödeme sistemi pilotu gündemde. Sermaye piyasası tarafında ise Geleceğe Yönelik Projeler Ulusal Ajansı (NAPP), düzenleyici deneme ortamına AGAT CREDIT ve Freedom Finance'i dâhil ederek yeni yatırım araçlarının test edilmesinin önünü açtı.

FT Perspektifi

Sermaye çıkışının kolaylaştırılması ile IT Park Ventures'ın yurt dışı yatırımı birlikte düşünüldüğünde, Özbekistan'ın yalnızca sermaye çeken değil, sermaye ihraç eden bir aktöre dönüşmeye başladığı görülüyor. Bu, bir fintech ekosisteminin olgunlaşmasının önemli bir göstergesi. Düzenleyici tarafta ise sorumluluğun net biçimde dağıtılması dikkat çekiyor: Merkez Bankası geleneksel finans ve dijital ödemeleri, NAPP ise sermaye piyasası ve yeni nesil araçların test edilmesini üstleniyor. Bu çok katmanlı yapı, hem istikrarı hem de inovasyon esnekliğini aynı anda korumayı amaçlıyor; token rejimi ve dağıtık defter pilotunun bu çerçevede nasıl hayata geçeceği önümüzdeki dönemin izlenecek başlıkları arasında olacak.

Türkiye, Azerbaycan ve Özbekistan birlikte değerlendirildiğinde, Haziran 2026'nın ortak teması belirginleşiyor. Üç ülke de fintech rekabetini artık yalnızca ödeme sistemleri üzerinden değil; sermaye, regülasyon, uluslararası ortaklıklar ve dijital altyapının birlikte geliştiği daha geniş bir strateji çerçevesinde ele alıyor. Bu ortak yönelim, Türk dünyası fintech ekosisteminin tekil ülke hikâyelerinden bölgesel bir bütüne doğru evrildiğine işaret ediyor.

Bağlam Notları

Türkiye-Özbekistan Köprüsü

Türkiye merkezli Aktif Bank, Özbekistan'da iki ayrı stratejik iş birliğini duyurdu. Ülkenin önde gelen kamu bankalarından Turon Bank ile Taşkent Uluslararası Yatırım Forumu kapsamında imzalanan iş birliği, ihracatçıların ve iş dünyasının finansmana erişimini desteklemeyi ve iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin gelişimine katkı sağlamayı hedefliyor. 

Bir diğer kamu bankası JSCB Microcreditbank ile kurulan ortaklık ise bölgesel finansal ağı güçlendirirken, Aktif Bank'ın teknoloji ve finans alanındaki uzmanlığını yeni pazarlara taşımasına zemin hazırlıyor. Microcreditbank, aynı dönemde Bank of New York Mellon nezdinde bir kastodi hesabı açarak dünya borsalarında doğrudan teslim karşılığı ödeme takaslarına imkân tanıyan uluslararası altyapısını genişletti.

Makroekonomik Çerçeve

Özbekistan ekonomisi 2025'te yüzde 7,7 büyüyerek 147 milyar doları aştı; bu, 2021'den bu yana en hızlı büyüme oranı oldu. Uluslararası rezervler 77 milyar doların üzerine çıkarken, ülkenin kredi notu ilk kez BB'ye yükseltildi. Bu makro tablo, fintech yatırımları ve uluslararası ortaklıklar için elverişli bir zemin oluşturuyor. Güçlü makroekonomik görünüm, ülkenin risk primini düşürerek uzun vadeli sermaye girişini destekleyen unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.

Uluslararası Konumlanma ve Ekosistem

Özbekistan Merkez Bankası ile Singapur merkezli Global Finance and Technology Network (GFTN), ülkeyi bölgesel bir fintech merkezi olarak konumlandırmayı hedefleyen yeni bir uluslararası forum başlattı. İlk Silk Road Finance and Technology Forum, 24-26 Ağustos tarihlerinde Taşkent'te, Harezmî'ye atıfla "Al-Jabr" temasıyla ve Ant International eş ev sahipliğinde düzenlenecek. 

Ekosistem tarafında ise TBC Uzbekistan, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası ile küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik ücretsiz bir eğitim programı başlattı ve KOBİ'ler için dijital bordro hizmetini devreye aldı; IT Park'ın yatırım ve hızlandırma faaliyetleri de uluslararası ortaklıklarla genişlemeyi sürdürdü.