TDT Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması Türkiye'de Yürürlüğe Girdi: Ödeme Sistemleri, Dijital Kimlik ve Fintech İş Birliğinde Yeni Dönem

6 Kasım 2024 tarihinde Bişkek'te imzalanan anlaşma, ülkelerde yürütülen iç onay süreçlerinin ardından Türkiye'de de yürürlüğe girerek elektronik ödemeler, dijital kimlik doğrulama, elektronik imzalar, kişisel verilerin korunması, siber güvenlik ve fintech iş birliği alanlarında ortak bir hukuki zemin oluşturdu.

Türk Devletleri Teşkilatı'nın 2040 Vizyon Belgesi ve 2022-2026 Stratejik Yol Haritası doğrultusunda hazırlanan anlaşma, TDT çatısı altında dijital ekonomi alanında imzalanan ilk bağlayıcı metinlerden biri olma özelliği taşıyor.

DEPA Nedir?

Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması (DEPA), Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan arasında dijital ekonomiye ilişkin iş birliği alanlarını belirleyen çok taraflı bir çerçeve anlaşma niteliği taşıyor.

Anlaşma;

• Elektronik ticaret,
• Elektronik ödeme sistemleri,
• Dijital kimlik doğrulama,
• Elektronik imzalar,
• Kişisel verilerin korunması,
• Siber güvenlik,
• Fintech ekosistemleri,
• Kamu ve özel sektör iş birlikleri

gibi başlıklarda ortak çalışma zemini oluşturuyor.

DEPA herhangi bir ortak ödeme sistemi, ortak veri tabanı veya ortak dijital kimlik altyapısı kurmuyor. Bunun yerine taraf ülkeler arasında iş birliğini kolaylaştıracak hukuki çerçeveyi tanımlıyor.

Süreç Nasıl İlerledi?

Elektronik Ödemeler İçin Ortak Çerçeve

Anlaşmanın finansal teknoloji sektörü açısından en dikkat çekici hükümlerinden biri elektronik ödemeler başlığı oldu.

Madde 13 kapsamında taraflar;

• Elektronik ödeme sistemlerinin kullanımını teşvik etmeyi,
• Sınır ötesi ödeme süreçlerinin geliştirilmesini desteklemeyi,
• Güvenli ve verimli ödeme altyapılarının yaygınlaştırılmasını teşvik etmeyi

taahhüt ediyor.

Bu madde, Türk Dünyası genelinde ödeme sistemleri arasında daha yakın teknik ve operasyonel iş birliğinin önünü açabilecek ilk ortak hukuki referanslardan biri olarak öne çıkıyor.

Sınır Ötesi Dijital Kimlik Doğrulaması Gündemde

Anlaşmanın dikkat çeken hükümlerinden biri de Madde 13(c) oldu.

Bu maddede taraflar, dijital kimlik çözümleri kullanılarak gerçek ve tüzel kişilerin sınır ötesi kimlik doğrulama ve elektronik kimliklendirme imkanlarını değerlendirmeyi kabul ediyor.

Bu yaklaşım, gelecekte uzaktan müşteri edinimi, dijital hesap açılışı ve sınır ötesi finansal hizmetler açısından önemli bir temel oluşturabilir.

Elektronik İmzaların Karşılıklı Tanınması Hedefleniyor

Madde 16, elektronik imzalar ve güven hizmetlerine ayrılmış durumda.

Taraf ülkeler;

• Elektronik imzaların kullanımını teşvik etmeyi,
• Karşılıklı tanıma mekanizmalarını değerlendirmeyi,
• Teknik ve hukuki uyum çalışmalarını geliştirmeyi

amaçlıyor.

Bu madde, dijital sözleşmelerden finansal işlemlere kadar geniş bir alanda sınır ötesi dijital güven mekanizmalarının geliştirilmesi açısından kritik önem taşıyor.

Kişisel Verilerin Korunmasına Vurgu

Anlaşmanın Madde 19'u, kişisel verilerin korunmasına odaklanıyor.

Taraflar, sınır ötesi transfer edilen veriler de dahil olmak üzere kişisel verilerin korunmasına yönelik hukuki çerçeveler oluşturmayı veya sürdürmeyi taahhüt ediyor.

Öte yandan anlaşma, ülkelerin farklı veri koruma yaklaşımlarına sahip olabileceğini de açıkça kabul ediyor. Bu nedenle DEPA ortak bir veri havuzu veya ortak veri tabanı kurmuyor; veri koruma ve güven ilkeleri temelinde iş birliği öngörüyor.

Fintech İş Birliği İlk Kez Ayrı Bir Başlık Altında Düzenlendi

Finansal teknoloji sektörü açısından en dikkat çekici bölümlerden biri ise Madde 22 – FinTech İş Birliği oldu.

Bu madde kapsamında taraflar;

• Fintech ekosistemleri arasında iş birliğini geliştirmeyi,
• Fintech girişimlerinin büyümesini desteklemeyi,
• Finansal hizmetlerde yenilikçi teknolojilerin kullanımını teşvik etmeyi,
• Kamu ve özel sektör arasındaki iş birliklerini artırmayı

hedefliyor.

Böylece fintech iş birliği ilk kez Türk Devletleri Teşkilatı düzeyinde ayrı bir madde altında düzenlenmiş oldu.

Ortak Komite Mekanizması Kuruluyor

DEPA'nın uygulanmasını takip etmek amacıyla Madde 25 kapsamında bir Ortak Komite oluşturuluyor.

Komite;

• Anlaşmanın uygulanmasını izlemek,
• Çalışma grupları kurmak,
• Yeni iş birliği alanlarını değerlendirmek,
• Taraflar arasında koordinasyonu sağlamak

gibi görevler üstlenecek.

Türk Devletleri Teşkilatı Sekretaryası ise anlaşmanın saklayıcısı olarak görev yapacak.

FT Finansal Teknoloji Perspektifi

Bugüne kadar Türk Dünyası'nda dijital ekonomi alanındaki iş birliği daha çok strateji belgeleri, zirve kararları ve niyet beyanları üzerinden ilerliyordu. DEPA'nın yürürlüğe girmesiyle birlikte ilk kez elektronik ödemeler, dijital kimlik doğrulama, elektronik imzalar, kişisel verilerin korunması ve fintech iş birliği alanlarında ortak bir hukuki çerçeve oluşmuş oldu.

Anlaşma doğrudan ortak bir ödeme sistemi, ortak dijital kimlik altyapısı veya ortak veri paylaşım mekanizması kurmuyor. Ancak sınır ötesi dijital kimlik doğrulaması, elektronik imzaların karşılıklı tanınması ve elektronik ödeme sistemleri alanlarında ortak çalışma zemini oluşturarak Türk Dünyası'nda finansal birlikte çalışabilirlik tartışmalarını yeni bir aşamaya taşıyor.

Özellikle dijital finans, açık bankacılık, uzaktan müşteri edinimi ve sınır ötesi ödeme koridorları açısından DEPA'nın önümüzdeki dönemde bölgesel iş birlikleri için önemli bir referans noktası haline gelmesi bekleniyor.