SPK uzaktan müşteri kabulünün kapsamını genişletti: Yabancılar ve şirketler için yeni dönem

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), sermaye piyasası ve kripto varlık sektöründe uzaktan müşteri ediniminin kapsamını genişleten yeni düzenlemeyi yayımladı.

3 Eylül 2026 tarihli ve 33359 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Aracı Kurumlar, Portföy Yönetim Şirketleri ve Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar Tarafından Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” ile Türk vatandaşı olmayan gerçek kişiler ve ticaret siciline kayıtlı şirketler uzaktan kimlik tespiti kapsamına alındı.

Düzenleme, yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi.

Yabancı müşteriler çipli pasaportla kabul edilebilecek

Aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılar, sürekli iş ilişkisi kuracakları Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin kimlik tespitini uzaktan gerçekleştirebilecek.

Uzaktan kimlik tespiti için kişinin, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının ICAO 9303 standardına uygun ve yakın alan iletişimi özelliğine sahip bir pasaport kullanması gerekecek.

Pasaportun çipinde bulunan kimlik bilgileri ile belge üzerinde yer alan bilgiler NFC aracılığıyla karşılaştırılacak. NFC doğrulamasının herhangi bir nedenle gerçekleştirilememesi durumunda müşteriyle uzaktan iş ilişkisi kurulamayacak.

Pasaportun ICAO 9303 standardına uygunluğu da ayrıca kontrol edilecek.

Adres doğrulanmadan transfer yapılamayacak

Yabancı müşterinin adres bilgisinin alınması ve en geç üç ay içinde doğrulanması zorunlu olacak.

Adres doğrulaması;

• Yerleşim yeri belgesi,
• Son üç ay içinde düzenlenmiş elektrik, su veya doğal gaz faturası,
• Bir kamu kurumu tarafından verilen belge,
• İlgili ülkenin kamuya açık veri tabanları

üzerinden risk bazlı yaklaşımla gerçekleştirilebilecek.

Adres teyidi tamamlanıncaya kadar müşterinin para ve kripto varlık transferi yapmasına veya sermaye piyasası araçlarını başka bir hesaba virman etmesine izin verilmeyecek.

Teknik veriler de risk analizine dahil edilecek

Uzaktan kimlik tespiti sırasında müşterinin işlem yaptığı elektronik ortamdan elde edilen IP ve port bilgileri, cihaz kimliği, coğrafi konum ve tarayıcı bilgileri gibi teknik veriler de değerlendirilecek.

Bu veriler ile pasaport bilgilerinin risk temelli yaklaşım çerçevesinde incelenmesi sonucunda şüpheli bir durum belirlenmesi hâlinde uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılacak.

Kimlik tespiti, pasaportla uzaktan kimlik doğrulama konusunda özel eğitim almış personel tarafından görüntülü görüşme yoluyla gerçekleştirilecek. Görüşme sırasında kişinin ve kullandığı pasaportun üzerindeki bilgileri gösteren görüntüler alınacak.

Yapay zekâ destekli doğrulamaya izin verildi

Düzenleme, canlılık testi ve fotoğraf karşılaştırması amacıyla gerekli şartları karşılayan yapay zekâ tabanlı uygulamaların kullanılmasına da izin veriyor.

Ancak yapay zekâ kullanımı, yabancı müşteriler için getirilen eğitimli personel tarafından görüntülü görüşme yapılması zorunluluğunu ortadan kaldırmayacak. Yapay zekâ, sürecin destekleyici doğrulama katmanlarından biri olarak kullanılabilecek.

Yabancı müşteriler yüksek risk grubunda izlenecek

Pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespiti yapılan kişiler yüksek risk grubunda takip edilecek.

Aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılar; müşterinin profiline ve iş ilişkisinin kurulma amacına uygun olmayan işlemleri izlemek ve gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak.

Bu yöntemle müşteri olarak kabul edilen kişilere ilişkin bilgiler ile müşterilerin portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları, takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında Mali Suçları Araştırma Kuruluna bildirilecek.

Para giriş ve çıkışları yalnızca SWIFT üzerinden yapılacak

Pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılan yabancı müşterinin hesabına yalnızca yurt dışındaki bir bankada kendi adına açılmış hesaptan para gönderilebilecek.

Müşteri hesabından yapılacak para çıkışlarına da yalnızca aynı kişinin kendi banka hesabına yönlendirilmesi şartıyla izin verilecek. Para transferlerinin tamamı SWIFT sistemi üzerinden gerçekleştirilecek.

SWIFT mesajlarında bulunan ayırt edici bilgiler ile uzaktan kimlik tespiti sırasında müşteriden alınan bilgiler karşılaştırılacak. Bu transfer ve kontrol işlemleri, müşteri hesabında başka herhangi bir işlem yapılmadan önce tamamlanacak.

Şirketler de uzaktan müşteri olabilecek

Tebliğ değişikliğiyle ticaret siciline kayıtlı şirketlerin uzaktan kimlik tespitine ilişkin esaslar da belirlendi.

Şirket adına işlem yapan kişinin kimliği uzaktan tespit edilecek ve şirketi temsil yetkisi doğrulanacak. Bir şirketi müştereken temsil eden birden fazla kişinin bulunması durumunda kimlik tespitleri aynı oturumda veya farklı zamanlarda yapılabilecek.

Temsil yetkisi, kişiden alınan bilgilerin MERSİS ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’ndeki güncel kayıtlarla eşleştirilmesiyle doğrulanacak.

İhtiyaç duyulması hâlinde şirket temsilcisinden imza sirküleri talep edilebilecek. İmza örneği, kimlik belgesi veya MERSİS kayıtlarındaki imzayla karşılaştırılabilecek; noter onayı ise tarih ve yevmiye numarası üzerinden kontrol edilecek.

Düzenlemeye ayrıca “gerçek faydalanıcı”, “MERSİS”, “Ticaret Sicili Gazetesi” ve “tüzel kişi” tanımları eklendi.

FT Analiz | Pazar erişimi genişledi, uyum yükü ağırlaştı

Düzenleme, Türkiye’deki sermaye piyasası ve kripto varlık kuruluşlarının sınır ötesi müşteri edinimi açısından önemli bir eşik oluşturuyor. Türk vatandaşı olmayan kişilerin Türkiye’ye gelmeden müşteri olabilmesi, özellikle uluslararası yatırımcıları hedefleyen aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık platformları için yeni bir büyüme alanı açabilir.

Ancak ortaya çıkan yapı, yabancılar için hızlı ve sınırsız bir dijital müşteri edinimi modeli değil. Yüksek riskli müşteri sınıflandırması, adres doğrulaması, yalnızca müşterinin kendi adına açılmış yurt dışı banka hesabının kullanılabilmesi, SWIFT zorunluluğu ve üç aylık MASAK bildirimleri oldukça kontrollü bir erişim modeli kuruyor. Dolayısıyla düzenlemenin ilk etkisi müşteri sayısından önce kurumların uyum, risk yönetimi ve teknik doğrulama altyapılarında görülecek.

Değişiklik aynı zamanda uzaktan kimlik doğrulama ve regtech şirketleri için doğrudan bir ürün geliştirme alanı yaratıyor. NFC üzerinden pasaport çipi okuma, ICAO uygunluk kontrolü, canlılık testi, yüz karşılaştırması, cihaz ve konum analizi, MERSİS entegrasyonu, gerçek faydalanıcı tespiti ve düzenli MASAK raporlaması artık tek bir uçtan uca müşteri edinim altyapısının parçaları hâline geliyor.

Tüzel kişilerin uzaktan müşteri edinimine açılması ise düzenlemenin en az yabancı müşteriler kadar önemli ikinci ayağını oluşturuyor. MERSİS ve Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden temsil yetkisinin doğrulanabilmesi, kurumsal müşteri ediniminde fiziksel belge ve şube bağımlılığını azaltabilir. Düzenleme bu yönüyle yalnızca müşteri deneyimini değil, sermaye piyasası ve kripto sektöründeki kurumsal satış süreçlerini de dönüştürme potansiyeli taşıyor.