Özbekistan ve Kazakistan Ulusal QR Sistemlerini Sınır Ötesi Ödemelere Açmaya Hazırlanıyor

Özbekistan ve Kazakistan, ulusal ödeme altyapılarının birlikte çalışabilirliğini geliştirmeye yönelik yeni bir adım attı.

Özbekistan'ın ulusal ödeme sistemi HUMO ile Kazakistan Cumhuriyeti Ulusal Bankası bünyesindeki National Payment Corporation (NPC), 11 Eylül 2026'da Almatı'da düzenlenen Central Asia Fintech Summit 2026 kapsamında Mutabakat ve Ortaklık Memorandumu imzaladı.

HUMO'nun açıklamasına göre memorandum, iki ülkenin ödeme altyapıları arasında iş birliği yapılması ve yeni sınır ötesi ödeme hizmetlerinin geliştirilmesi için bir çerçeve oluşturuyor.

Ulusal QR sistemleri karşılıklı kullanılabilecek

İş birliğinin temel başlıklarından birini Özbekistan ve Kazakistan'ın ulusal QR sistemlerinin karşılıklı kabul edilmesi oluşturuyor.

Planlanan yapı hayata geçirildiğinde Özbekistan vatandaşları Kazakistan'da mal ve hizmet ödemelerini Kazakistan'ın ulusal QR sistemi üzerinden gerçekleştirebilecek. Kazakistan vatandaşları ise Özbekistan'da ülkenin birleşik ulusal QR sistemi UzQR üzerinden ödeme yapabilecek.

Kazakistan'ın bankalararası QR altyapısının geçmişi daha eskiye dayanıyor. Kazakistan Ulusal Bankası ve NPC, bankalararası QR ödeme sisteminin pilotunu Kasım 2024'te başlatmıştı. Ulusal Banka, sistemi ülkenin National Digital Financial Infrastructure yapısının bileşenlerinden biri olarak tanımlıyor. Pilotun amacı farklı bankaların müşterilerinin bankalararası QR ödemeleri gerçekleştirebilmesini sağlamaktı.

Mobil bankacılık üzerinden sınır ötesi kart transferleri planlanıyor

Anlaşmanın ikinci önemli ayağını Özbekistan ve Kazakistan kullanıcıları arasındaki sınır ötesi para transferleri oluşturuyor.

Taraflar, kullanıcıların kendi ülkelerinde halihazırda kullandıkları mobil bankacılık uygulamaları üzerinden diğer ülkedeki alıcıların banka kartlarına para gönderebilmesini sağlayacak hizmetlerin geliştirilmesini planlıyor.

National Payment Corporation Yönetim Kurulu Başkanı Zhanar Samayeva, iki ülke arasındaki ekonomik ve toplumsal bağlara dikkat çekerek amaçlarının ödeme hizmetlerini kullanıcılar açısından kolay ve güvenli hale getirirken ulusal altyapılar düzeyinde birlikte çalışabilirliği sağlamak olduğunu belirtti. Samayeva, memorandumu bu çözümlerin pratik olarak geliştirilmesine yönelik ilk adım olarak nitelendirdi.

HUMO Yönetim Kurulu Başkanı Alexander Sotnikov da ulusal QR kodlarının karşılıklı kabulünün iki ülke vatandaşlarının alışık oldukları yöntemlerle ödeme yapmasına imkân sağlamasının hedeflendiğini, sınır ötesi transfer çalışmalarının ise Özbekistan-Kazakistan arasındaki finansal işlemleri kolaylaştırmayı amaçladığını ifade etti.

Bilgi ve teknoloji paylaşımı da anlaşma kapsamında

Memorandum yalnızca QR ve para transferi hizmetlerini kapsamıyor.

Taraflar anlaşma çerçevesinde bilgi ve teknoloji alışverişini geliştirmeyi, uzmanlık paylaşmayı ve ödeme teknolojilerindeki diğer iş birliği alanlarını araştırmayı da planlıyor.

HUMO'nun açıkladığı verilere göre sistem kapsamında 45,1 milyondan fazla kart bulunuyor. HUMO'nun ödeme altyapısında 130 binden fazla terminal ve 7.300'den fazla ATM yer alıyor.

National Payment Corporation ise Kazakistan Cumhuriyeti Ulusal Bankası'nın iştiraki olarak faaliyet gösteriyor. Kurum, Kazakistan'ın ulusal ödeme altyapısının işletilmesi ve geliştirilmesinden sorumlu kuruluşlardan biri. NPC'nin mevcut kurumsal yapısı 2023 yılında, Kazakhstan Center for Interbank Settlements'ın yeniden yapılandırılması sonucunda oluşturuldu.

FT Analiz: Ulusal ödeme altyapılarında birlikte çalışabilirlik

Özbekistan-Kazakistan anlaşmasının dikkat çekici tarafı, sıfırdan yeni bir ortak ödeme sistemi açıklanması değil; iki ülkede geliştirilen ulusal ödeme altyapılarının sınır ötesinde birlikte çalışabilmesine yönelik bir çerçeve kurulması.

HUMO'nun açıkladığı model iki somut kullanım alanına dayanıyor: ulusal QR sistemlerinin karşılıklı kabulü ve mevcut mobil bankacılık uygulamaları üzerinden diğer ülkedeki kartlara para transferlerinin geliştirilmesi.

Kazakistan tarafında bu çalışma, ülkede son yıllarda geliştirilen National Digital Financial Infrastructure ile de aynı döneme denk geliyor. Kazakistan Ulusal Bankası bu altyapının bileşenleri arasında ulusal ödeme sistemlerini, bankalararası kart ve mobil ödeme altyapılarını, Open API/Open Banking platformlarını, uzaktan biyometrik kimlik altyapısını, Anti-Fraud Center'ı ve Digital Tenge'yi sayıyor.

Bu nedenle HUMO-NPC anlaşması, iki ülke arasındaki ödeme iş birliğinin yalnızca kurumsal bir mutabakat olarak kalmayıp QR ödemeleri ve kart transferleri üzerinden tanımlanmış kullanım alanlarına yönelmesi açısından önem taşıyor.

Ancak mevcut açıklamalarda hizmetlerin devreye alınacağı tarih, katılımcı bankalar, ücretlendirme, işlem limitleri veya teknik işleyişin ayrıntıları açıklanmış değil. HUMO da söz konusu hizmetleri mevcut bir uygulama olarak değil, memorandum kapsamında geliştirilecek hizmetler olarak tanımlıyor.

Dolayısıyla bugünkü aşamada “Özbekistan ve Kazakistan'ın QR sistemleri birbirine bağlandı” demek erken olur. Doğru ifade, iki ülkenin ulusal QR sistemlerinin karşılıklı kabulüne ve sınır ötesi transferlerin geliştirilmesine yönelik kurumsal çerçevenin oluşturulduğu şeklinde.