Özbekistan, devlet menkul kıymeti teminatlı HUMO ile yurt içi ödeme pilotunu başlatıyor

Özbekistan Ulusal Perspektif Projeler Ajansı (NAPP) ve Özbekistan Cumhuriyeti Merkez Bankası, HUMO stable token’ının mal, iş ve hizmet ödemelerinde kullanımını test edecek pilot projeyi duyurdu.

Merkez Bankası’nın 7 Eylül tarihli açıklamasına göre 1 HUMO’nun değeri 1 Özbekistan somuna sabitleniyor. Token, Özbekistan Cumhuriyeti devlet menkul kıymetleri teminatı karşılığında ihraç edilecek. Proje, özel hukuki rejim kapsamında kontrollü bir düzenleyici ortamda yürütülecek. Merkez Bankası açıklaması.

Hukuki dayanak: Stable token’lara özel düzenleyici test ortamı

Pilotun dayanağını, Cumhurbaşkanı’nın 27 Kasım 2025 tarihli PP-359 sayılı kararı oluşturuyor. Kararın 8. maddesi, 1 Ocak 2026’dan itibaren stable token’ların ödeme aracı olarak kullanımının sınanmasına yönelik özel bir hukuki rejim kurulmasını öngörüyor. Bu rejim, kararda regülatif sandbox, yani düzenleyici test ortamı olarak tanımlanıyor.

Karar, dağıtık defter teknolojisine dayalı ödeme sistemleri geliştirilmesine yönelik pilot projelere de yer veriyor. Rejimin uygulanma usulü ve süresinin NAPP ile Merkez Bankası tarafından birlikte belirlenmesi hükme bağlanıyor. PP-359 sayılı karar.

Uygulama esaslarını ise iki kurumun ortak kararıyla kabul edilen ve 15 Nisan 2026’da Adalet Bakanlığı tarafından 3818 numarayla tescil edilen düzenleme belirliyor. 3818 sayılı düzenleme.

Devlet menkul kıymeti teminatının önünü temmuz değişikliği açtı

Stable token’ların teminat yapısına ilişkin çerçeve, 22 Temmuz 2026’da 3818-1 numarayla tescil edilen değişiklikle genişletildi. Değişiklik, ulusal veya yabancı para cinsinden nakdin yanında Özbekistan devlet menkul kıymetlerinin de teminat olarak kullanılmasına imkân tanıdı.

NAPP’ın açıklamasına göre teminat olarak kullanılan devlet menkul kıymetleri Merkez Bankası lehine bloke ediliyor. Bu menkul kıymetlerden gelir elde etme hakkı ise ihraççıda kalıyor.

Dolaşımdaki tokenların toplam nominal değeri, ayrı hesapta tutulan nakit ile Merkez Bankası lehine bloke edilmiş devlet menkul kıymetlerinin nominal değerinin toplamını aşamıyor. Düzenleme böylece token arzı ile teminat arasında nominal değer üzerinden bir sınır oluşturuyor. NAPP’ın 23 Temmuz açıklaması.

HUMO Digital, 2 Eylül’de özel rejime kaydedildi

Merkez Bankası’nın onayıyla HUMO Digital LLC, NAPP tarafından özel hukuki rejimin katılımcısı olarak tescil edildi. NAPP’ın katılımcı sicilindeki kayıt tarihi 2 Eylül 2026. Şirket, 7 Eylül itibarıyla incelenen sicilde tek katılımcı olarak yer alıyor. NAPP katılımcı sicili.

Projede kripto saklama, kripto borsa ve kripto mağaza faaliyetlerine ilişkin lisanslara sahip Asterium AŞ ortak olarak bulunuyor. Bankalar ve diğer işletmeler de projeye katılan taraflar arasında sayılıyor. NAPP pilot açıklaması.

İşletmelerde ödeme kabulü ve altyapı entegrasyonu sınanacak

Pilot kapsamında devlet menkul kıymetleriyle teminatlandırılmış HUMO’nun ihracı, dolaşımı ve geri ödeme mekanizmaları test edilecek. Tokenın Özbekistan sınırları içinde mal, iş ve hizmetler için ödeme yapılmasında ve ödeme kabulünde kullanılması sınanacak.

Projenin ayrı bir bileşenini, katılımcıların bankacılık, ödeme işleme ve blokzincir altyapılarının HUMO üzerinden hesaplaşmayı sağlayacak şekilde entegre edilmesi oluşturuyor.

NAPP’ın açıklamasına göre 20’den fazla işletme pilota katılmaya hazır. Projeyle işletmelerin ödeme süreçlerinin hızlandırılması, şeffaflığın ve işlem güvenliğinin geliştirilmesi amaçlanıyor. NAPP pilot açıklaması.

Başlangıç süresi 12 ay, gözetim kapsamında para politikası da var

Merkez Bankası, pilotun başlangıç süresini 12 ay olarak açıkladı. Süre, belirlenen usule göre uzatılabilecek; toplam uygulama süresi üç yılı aşamayacak.

Pilot boyunca teminatın yeterliliği ve korunması, işlem şeffaflığı, finansal ve operasyonel riskler, bilgi ve siber güvenlik, tüketici hakları ve kara para aklamayla mücadele gerekliliklerine uyum değerlendirilecek.

Merkez Bankası ayrıca kendi yetkileri çerçevesinde projenin para politikası amaç ve araçlarıyla uyumunu, finansal istikrar ve fiyat istikrarı bakımından risk oluşturup oluşturmadığını izleyecek.

Proje sonunda modelin uygulanabilirliği ve ilgili riskler değerlendirilerek Özbekistan’da dijital finansal araçların düzenlenmesine yönelik öneriler geliştirilecek. Merkez Bankası açıklaması.

Önceki HUMO duyurusuyla nominal değer farkı bulunuyor

NAPP’ın kripto varlık sicilinde HUMO Digital tarafından ihraç edilen HUMO token için 30 Haziran 2025 tarihli kayıt ve Mirasmanda DLT altyapısı bilgisi bulunuyor. NAPP kripto varlık sicili.

Asterium’un 27 Nisan 2026 tarihli Coinstore listeleme duyurusunda HUMO Token’ın nominal değeri 1 HUMO = 1.000 UZS olarak verilmişti. Bugünkü ödeme pilotunda ise Merkez Bankası ve NAPP, 1 HUMO = 1 som esasını açıklıyor. Asterium’un listeleme duyurusu.

İncelenen açıklamalar, önceki token ile ödeme pilotundaki token arasındaki ilişkinin yeniden birimlendirmeye, ayrı bir ihraca veya farklı bir ürün yapısına dayanıp dayanmadığını belirtmiyor. Bu nedenle önceki borsa listelemesinin özellikleri, bugünkü ödeme pilotuna doğrudan atfedilemiyor.

FT Analizi: Asıl sınav, teminatın ödeme güvenine dönüşmesi

HUMO pilotu, devlet menkul kıymeti teminatını, HUMO Digital tarafından token ihracını ve işletmelerde ödeme kabulünü aynı test çerçevesinde bir araya getiriyor. Merkez Bankası’nın teminat güvenliğinden fiyat istikrarına uzanan değerlendirme kapsamı, modelin finansal sistemle ilişkisinin de sınanacağını gösteriyor.

Bir tokenın teminatlandırılması ile kullanıcının elindeki tokenı ihtiyaç duyduğu anda som karşılığında bozdurabilmesi farklı süreçler. FT açısından pilotun değerlendirilmesinde geri ödeme süreleri, teminatın bloke edilmesi ve çözülmesi, işletmelerin tahsilat deneyimi, altyapı entegrasyonunun maliyeti ve operasyonel süreklilik belirleyici göstergeler olmalı. Teminat sınırının nasıl uygulandığı kadar, yoğun geri ödeme talebinin nasıl karşılandığı da modelin işleyişi açısından önem taşıyor.

Türk dünyası bakımından pilot, düzenleme ile ödeme altyapısının uygulamada nasıl buluşturulabileceğine ilişkin karşılaştırılabilir veri üretme potansiyeline sahip. Bu deneyimin bölgesel bir referansa dönüşmesi, uygulama sonuçlarının, karşılaşılan risklerin ve geliştirilen çözümlerin ne ölçüde paylaşılacağına bağlı.

HUMO modelinin kalıcı değeri; işletmelerin kabul ettiği, kullanıcıların geri ödeme mekanizmasına güvendiği ve düzenleyicilerin izleyebildiği bir ödeme yapısının ortaya çıkmasıyla ölçülecek.