Bakü’de Türk dünyasının ekonomik entegrasyonu masada: Ortak Kalkınma Bankası gündemde

Türk dünyasının ekonomik entegrasyonu, bugün Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Önde Gelen Ulusal Analiz Merkezleri 2. Uluslararası Konferansında kapsamlı biçimde ele alınıyor.

Bakü’deki Gülistan Sarayı’nda gerçekleştirilen konferans; Türk Devletleri Teşkilatı ile Azerbaycan Ekonomik Reformların Analizi ve İletişim Merkezi tarafından düzenleniyor. Etkinlikte Orta Koridor, bölgesel ticaret, ortak finansman mekanizmaları, dijital dönüşüm, yapay zekâ ve sürdürülebilir kalkınma başlıkları değerlendiriliyor.

Konferansın açılışında konuşan AK Parti Genel Başkan Yardımcısı, Türk Devletleriyle İlişkiler Başkanı ve Ankara Milletvekili Kürşad Zorlu, Türk dünyası için ortak bir Kalkınma Bankası kurulmasına yönelik hazırlıkların yürütüldüğünü açıkladı.

Ortak Kalkınma Bankası için en az 1 milyar dolarlık sermaye

Zorlu’nun verdiği bilgilere göre Türkiye, Türk devletlerinin ortaklığıyla kurulması öngörülen Kalkınma Bankası için bir proje hazırladı. Çalışmanın ilgili ülkeler ve Türk Devletleri Teşkilatı nezdinde değerlendirilmesinin ardından konunun devlet başkanları düzeyine taşınması planlanıyor.

Bankanın başlangıç sermayesi için en az 1 milyar dolarlık bir büyüklük üzerinde durulduğunu belirten Zorlu, proje şekillendikçe bu tutarın değişebileceğini ifade etti.

Sermaye paylarının ülkelerin nüfusları veya millî gelirleri esas alınarak belirlenmesi, değerlendirilen modeller arasında bulunuyor. Bankanın ortaklık yapısının yalnızca devletlerle sınırlı kalmaması; ilerleyen dönemde Türk Yatırım Fonu ile uluslararası finans kuruluşlarının da yapıya dâhil edilmesi seçenekler arasında yer alıyor.

Kurulması planlanan bankanın özellikle Orta Koridor üzerindeki ulaştırma, lojistik, üretim ve altyapı projelerine uzun vadeli finansman sağlaması hedefleniyor.

Millî paralar ve ortak ödeme mekanizmaları

Zorlu, ortak Kalkınma Bankası’nın yalnızca büyük yatırımların finansmanı açısından değil, Türk devletleri arasındaki finansal bağlantıların geliştirilmesi bakımından da önemli olabileceğini söyledi.

Bankanın millî para birimleriyle ticaretin genişletilmesine ve entegre ödeme mekanizmalarının kurulmasına zemin hazırlayabileceğini belirten Zorlu, Türk devletlerinin ulusal para birimlerinin bölge içinde daha güçlü dolaşıma girmesi gerektiğini vurguladı.

Zorlu, Türk devletleri arasındaki karşılıklı ticaretin toplam dış ticaret içindeki payının birkaç yıl önce yaklaşık yüzde 3 seviyesindeyken bugün yüzde 7’ye yaklaştığını belirterek kısa vadeli hedefin yüzde 10’un üzerine çıkmak olması gerektiğini söyledi.

Yeni dönemde yalnızca karşılıklı mal satışına odaklanılmaması gerektiğini ifade eden Zorlu; ortak üretim, lojistik, teknoloji geliştirme ve üçüncü pazarlara birlikte açılma başlıklarının öncelik kazanması gerektiğini kaydetti.

TDT coğrafyasının ekonomik büyüklüğü 1,7 trilyon dolar

Konferansın açılış konuşmacıları arasında yer alan Türk Devletleri Teşkilatı Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev ise TDT üyesi ve gözlemci ülkelerin ortak ekonomik ölçeğine ilişkin verileri paylaştı.

Ömüraliyev’in açıkladığı 2023 yıl sonu verilerine göre TDT üyesi ve gözlemci ülkelerin:

• Toplam GSYİH’si yaklaşık 1,7 trilyon dolar,
• Toplam ticaret hacmi 1,27 trilyon dolar,
• Toplam nüfusu ise 180 milyonun üzerinde bulunuyor.

Bu büyüklüğün önemli bir ekonomik potansiyele işaret ettiğini belirten Ömüraliyev, hedefin yalnızca ticaret hacmini artırmakla sınırlı kalmaması gerektiğini söyledi.

Ömüraliyev, Türk devletleri arasındaki ticaretin daha hızlı, öngörülebilir, dijital ve çeşitlendirilmiş hâle getirilmesi gerektiğini belirterek ekonomik işbirliğinin bölgedeki işletmeler ve toplumlar için doğrudan fayda üretmesinin önemine dikkat çekti.

Ulaşım ve bağlantı altyapılarının geliştirilmesi, kurumların güçlendirilmesi, bilgiye dayalı sektörlere yatırım yapılması ve sürdürülebilir kalkınmanın desteklenmesi, Ömüraliyev’in öncelikli gördüğü alanlar arasında yer aldı.

FT Analiz

Bakü’de verilen mesajlar, Türk dünyasındaki ekonomik entegrasyon tartışmasının yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor. Gündem artık yalnızca ticaret hacminin artırılmasından ibaret değil; ortak finansman mekanizmaları, ödeme sistemleri, millî paralarla ticaret, dijital altyapılar ve Orta Koridor projeleri daha bütüncül bir çerçevede ele alınıyor.

TDT coğrafyasının 1,7 trilyon dolarlık ekonomik büyüklüğüne rağmen karşılıklı ticaret payının yaklaşık yüzde 7 seviyesinde kalması, mevcut potansiyelin henüz bölgesel ekonomik bütünleşmeye tam olarak dönüşmediğini ve önümüzde muazzam bir gelişme alanı bulunduğunu ortaya koyuyor.

Ortak Kalkınma Bankası girişimi; ulaştırma, lojistik, enerji, teknoloji ve üretim yatırımlarının finansmanını güçlendirmenin yanı sıra sınır ötesi ticaretin kolaylaştırılması açısından da önemli bir adım olabilir. Girişimin ortak ödeme altyapıları, ticaret finansmanı, dijital kimlik ve elektronik belge sistemleriyle desteklenmesi, Türk devletleri arasındaki ekonomik bağlantıları daha kalıcı ve ölçülebilir hâle getirebilir.

Bakü’de ortaya konulan yaklaşım, Türk dünyasının toplam ekonomik büyüklüğünü ortak projelere, artan karşılıklı ticarete ve küresel ölçekte daha güçlü bir ekonomik konuma dönüştürme iradesine işaret ediyor.