Azerbaycan'ın Dijital Finans Gündemi Tek Masada: Regülatör, Bankalar ve Fintech Aynı Vizyonu Anlattı

Azerbaycan'ın dijital finans dönüşümü artık tek bir kurumun değil, aynı vizyon etrafında buluşan regülatör, bankacılık sektörü ve fintech ekosisteminin ortak gündemi hâline geliyor. Haziranın son gününde Bakü'de düzenlenen "Azerbaycan'ın Dijital Finans Gündemi" etkinliği; kriptovarlık düzenlemesinden açık bankacılığa, QR ödemelerden KOBİ dijitalleşmesine kadar sektörün önümüzdeki yıllarını şekillendirecek başlıkları aynı platformda buluşturdu.

Etkinlikten öne çıkanlar:

• Sandbox rejiminde başvuru sayısı 35'i geçti.
• QR uyumlu POS terminal sayısı 100 bini aştı.
• "Kriptovarlık Piyasası Hakkında" yasa taslağı devlet kurumlarına sunuldu.
• Açık bankacılıkta hesap bilgi ve ödeme başlatma hizmetleri gündeme geldi.
• Girişimcilerin yüzde 1'inden azı tam anlamıyla dijitalleşmiş durumda.
• E-ticaret hacminin yıl sonunda 90 milyar manatı aşması bekleniyor.

Regülatör: Sandbox'ta 35'i Aşan Başvuru, Dengeli Bir İnovasyon Çizgisi

Azerbaycan Merkez Bankası tarafında öne çıkan veri, düzenleyici deneme ortamına ilişkin oldu. İnovatif finansal ürün ve hizmetlerin Merkez Bankası gözetimi altında sınırlı biçimde test edilmesini sağlayan sandbox rejimi çerçevesinde bugüne kadar 35'ten fazla başvuru alındı. Rejim kapsamındaki pilot projeler ödeme hizmetleri, sermaye piyasaları ve sanal varlıklar alanlarında sürüyor; rejimin yeni başvuru dönemi ise 25 Haziran - 25 Ağustos 2026 tarihleri arasında açık.

Merkez Bankası yetkilileri, dijital finansal hizmetlerin geleceğinin artık bir beklenti değil, hayata geçmiş bir gerçeklik olduğunu vurgularken, inovasyon ile risk arasındaki dengenin korunması gerektiğinin altını çizdi. Merkez Bankası ayrıca, sektörün dijital olgunluğunu ölçmek üzere bir dijital yetkinlik indeksi hazırlıyor; bu indeksin bir sonraki strateji döneminin gerçek verilere dayandırılmasında temel oluşturması bekleniyor.

Ödeme Altyapısı: QR Uyumlu POS 100 Bini Geçti

Ödeme tarafında somut büyüme rakamlarını, Azerbaycan Merkez Bankası Ödeme Sistemleri ve Ürünlerin Kapsayıcılığı Departmanı Direktör Yardımcısı Ramil Mahmudov paylaştı. Mahmudov'a göre QR ödemelerini destekleyen POS terminal sayısı 100 bini aştı.

Mahmudov, kart ödemelerinin baskın olduğu ülkelerde bile QR ödemelerinin aktif biçimde genişlediğini, bunun temel nedeninin bu aracın finansal açıdan daha erişilebilir ve düşük maliyetli olması olduğunu söyledi. İlk aşamada pazara dinamik QR çözümlerinin sunulduğunu belirten Mahmudov, sıradaki adımı şöyle anlattı: sticker tabanlı statik QR'ların uygulanması bir sonraki aşamada bekleniyor; bu, ülkenin en ucra noktalarında bile nakitsiz ödeme kabulüne imkân tanıyacak, dolaşımdaki nakde olan talebi azaltacak ve toplumda nakitsiz ödeme alışkanlığının yerleşmesine katkı sunacak.

Aynı çerçevede, ödeme kuruluşlarının ortak ve güvenli bir platform üzerinden hizmet vermesine yönelik hedef ile Azerbaycan'ın ödeme ürünlerinin dış pazarlara açılması yönündeki niyet de gündeme geldi.

Kripto: Yasa Taslağı ve Sektör Metodolojisi Eş Zamanlı İlerliyor

Kriptoaktif düzenlemesi, etkinlikte iki ayrı kanaldan gündeme geldi. Merkez Bankası Finansal Teknolojiler ve İnovasyonlar Departmanı Direktörü Fidan Tofidi, "Kriptovarlık Piyasası Hakkında" yasa taslağının son versiyonunun hazırlanıp ilgili devlet kurumlarına sunulduğunu, sürecin planlandığı gibi ilerlemesi hâlinde taslağın yıl sonuna kadar kabul edilmesinin beklendiğini açıkladı. Taslağa göre kriptovarlıkla iştigal edecek kuruluşlara zorunlu lisans ve sürekli denetim öngörülüyor. Tofidi, lisans için belirlenen şartların sertliğini ve düzenlemenin önceliğini şöyle ifade etti: "Bu şartları karşılamayan kuruluşlar lisans alamayacaktır. Lisans aldıktan sonra ise faaliyetleri sürekli olarak denetlenecektir. Bu doğrultuda, kara para aklama ve terör finansmanının önlenmesi en önemli önceliklerimizden biridir." Tofidi, Merkez Bankası'nın temel amacının yalnızca inovasyonu teşvik etmek değil, aynı zamanda finansal istikrarı ve güvenliği korumak olduğunu vurguladı.

Bununla paralel olarak Azerbaycan Banklar Birliği tarafında da kriptoaktiflerle ilgili bir metodoloji hazırlandı. Böylece hem düzenleyici hem de sektör birliği, kripto altyapısını eş zamanlı olarak kuruyor. Yasa taslağının detayları, FT Finansal Teknoloji'nin ayrı bir haberinde ele alınıyor.

Açık Bankacılık: Lisanslamanın Esnetilmesi Tartışıldı

Açık bankacılık, etkinliğin en çok konuşulan başlıklarından biri oldu. Azerbaycan Banklar Birliği bünyesindeki Ödeme Sistemleri ve Dijital Bankacılık uzman grubunun başkanı Tamerlan Rüstemov, açık bankacılığın ekosisteme iki yeni hizmet getirdiğini söyledi: hesap bilgi hizmeti ve ödeme başlatma hizmeti.

Rüstemov, bu hizmetlerin yalnızca banka veya fintech uygulamalarıyla sınırlı kalmadığını, e-ticaret platformlarına ve diğer dijital ekosistem oyuncularına da entegre edilebileceğini vurguladı. Kullanıcının bir alışveriş platformundan çıkmadan, kart bilgisi girmeden doğrudan ödeme yapabilmesini örnek gösteren Rüstemov, sürecin önündeki engeli şöyle özetledi: "Bunun için kayıt ve lisanslama süreçlerinin daha esnek ve basit olması önemlidir. Bu ne kadar kolaylaştırılırsa, hizmetlerin yaygınlaşması ve kullanım verimliliği de o kadar artacaktır." Bu çerçevede Rüstemov, Azerbaycan'da açık bankacılık hizmetlerinin lisanslanması konusunun ayrıca ele alınması gerektiğini belirtti.

Sektörün Ortak Mesajı: Fintech Bankaların Rakibi Değil, Ortağı

Etkinlikte fintech ile bankacılık arasındaki ilişki, AzFina'nın iki yöneticisi tarafından benzer bir çerçevede ele alındı. AzFina Yönetim Kurulu Başkanı Edgar Abdullayev, fintech şirketlerinin bankların rakibi değil, yenilikçi ortağı olduğunu vurguladı: "Biz, fintech şirketleri, bankların yenilikçi ortaklarıyız. Güçlü bir bankacılık sektörü olmadan güçlü bir fintech ekosistemi kurmak mümkün değildir. Aynı zamanda, yenilikçi fintech şirketleri olmadan bankacılık sektörünün uzun vadeli rekabet gücünü sağlamak da zor olacaktır." Abdullayev, Azerbaycan'ın artık yalnızca uluslararası etkinliklere ev sahipliği yapan bir mekân değil, finansal teknolojiler ve dijital ödemeler alanında bölgesel gündemi şekillendiren ana oyunculardan biri hâline geldiğini belirtti.

Aynı mesajı çarpıcı bir deyimle pekiştiren AzFina Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Eynar Abdullayev, fintech dünyasında "banka olmak istemeyen fintech, fintech değildir" diye bir deyim bulunduğunu hatırlattı, ancak bu yaklaşımı nüanslayarak fintech'lerin bankları ikame etmek için kurulmadığını vurguladı: "Aksine onlar, banka hizmetlerini daha basit, daha hızlı ve belirli alanlarda daha uzmanlaşmış biçimde sunan oyunculardır. Banka ortaklarımıza mesajımız, fintech'lerin bankları ikame etme planı olmadığı ve yakın gelecekte de böyle bir senaryo beklemediğimizdir." Abdullayev, bankların mevduat toplama yetkisi nedeniyle sıkı denetime tabi olduğunu, fintech'lerin ise daha esnek kurallar çerçevesinde hızlı karar alıp pazarın ihtiyaç duyduğu küçük ama önemli yenilikleri operatif biçimde uygulayabildiğini belirtti. Bu yaklaşım, gömülü finans (embedded finance) ve neobank tartışmasının Azerbaycan pazarında da olgunlaştığını gösteriyor. AzFina ayrıca, Merkez Bankası'nın son üç yılda kat ettiği yolun önceki yirmi yıldan daha büyük olduğunu değerlendirdi.

Pazarın Durumu: Girişimcilerin Yüzde 1'inden Azı Tam Dijital

Etkinliğin belki de en çarpıcı verileri, pazarın olgunluk düzeyine ilişkin oldu. Azerbaycan Fintech Derneği (AzFina) Yönetim Kurulu üyesi Zeynal Kerimzade'ye göre, ülkede 882 bin aktif vergi mükellefi bulunuyor ve bunların yaklaşık 822 bini KOBİ. Buna karşılık girişimcilerin yüzde 1'inden azı tam anlamıyla dijitalleşmiş durumda. Kerimzade, mevcut tabloyu ve fırsatı şöyle değerlendirdi: "Mevcut eğilimlere baktığımızda girişimcilerin yüzde 1'inden azının tam dijitalleştiğini görüyoruz. Bunun hem olumlu hem olumsuz tarafları var. Olumlu tarafı, pazarda büyük fırsatların bulunması; binlerce girişimci gelecekte dijitalleşecek."

Kerimzade, ödemelerin önemli bir bölümünün hâlâ karttan karta transferler, nakit ve elektronik cüzdan aktarımları gibi "gri alan" üzerinden yürüdüğünü belirterek bu işlemlerin resmî ortama geçmesinin sektör için ne anlama geldiğini şöyle ifade etti: "Umuyoruz ki yakın yıllarda, hatta yakın aylarda bu işlemlerin daha büyük bir bölümü resmî ve şeffaf dijital ortama geçecek. Bu da fintech'ler için yeni imkânlar ve büyük bir pazar demektir."

Aynı sunumda paylaşılan bir başka veri, e-ticaretin büyüklüğüne işaret etti. Geçen yıl 86 milyar manat olan e-ticaret cirosunun, bu yıl sonunda 90 milyar manatı geçmesi bekleniyor. Dikkat çekici nokta, işlem tutarındaki artışın işlem sayısındaki artışın gerisinde kalması: yıl sonunda işlem tutarında yaklaşık yüzde 4,6 artış beklenirken, işlem sayısında yüzde 10 artış öngörülüyor. Bu da ortalama işlem tutarının düştüğünü, küçük tutarlı dijital ödemelerin yaygınlaştığını gösteriyor. Kerimzade ayrıca gömülü finans (embedded finance), B2B kredilendirme, tek tıkla ödeme (Click-to-Pay) ve biyometrik ödeme standartları ile e-ticarette KDV iadesi mekanizmasının tam entegrasyonu gibi başlıkları da gündeme getirdi.

FT Finansal Teknoloji Perspektifi

"Azerbaycan'ın Dijital Finans Gündemi" etkinliği, tek bir günde sektörün tüm katmanlarını aynı çerçevede görmeyi mümkün kıldı: regülatörün gözetim altında inovasyon çizgisi, bankacılık birliğinin açık bankacılık ve kripto metodolojisi çalışmaları, fintech derneğinin pazar olgunluğuna dair gerçekçi tablosu. Bu üçlünün aynı sahnede buluşması, Azerbaycan'ın dijital finans dönüşümünün artık dağınık girişimler değil, koordineli bir ekosistem hâline geldiğine işaret ediyor.

Etkinlikten çıkan en öğretici veri, girişimcilerin yüzde 1'inden azının tam dijitalleşmiş olması. Bu rakam, ilk bakışta bir eksiklik gibi görünse de, asıl olarak pazarın önündeki büyüme alanını gösteriyor: 822 bin KOBİ'nin neredeyse tamamı henüz dijital finansal hizmetlere geçmedi. Sandbox'taki 35'i aşan başvuru, 100 bini geçen QR uyumlu POS ve açık bankacılığın e-ticarete entegrasyon hedefi birlikte düşünüldüğünde, Azerbaycan'ın bu boşluğu doldurmaya yönelik altyapıyı kurmakta olduğu görülüyor. 

Etkinlik aynı zamanda, ülkenin dijital finans stratejisinin yalnızca düzenlemelerden oluşmadığını; ödeme altyapısı, açık bankacılık, kriptovarlıklar, QR ekosistemi ve KOBİ dijitalleşmesinin birbirini tamamlayan politika alanları olarak bütüncül biçimde ele alındığını gösterdi. Önümüzdeki dönemde izlenmesi gereken asıl mesele, bu altyapının "gri alan" ödemeleri ne hızla resmî ve şeffaf dijital ortama taşıyacağı olacak.

Türk dünyası ölçeğinde ise etkinlik, Azerbaycan'ın yalnızca uygulayıcı değil, gündem belirleyici bir konuma geçtiğini ortaya koyuyor. Kripto düzenlemesi, açık bankacılık ve QR altyapısındaki ilerleme, ülkeyi bölgesel dijital finans entegrasyonunda referans alınabilecek örneklerden biri hâline getiriyor.

Haziran 2026 Azerbaycan Fintech Gündemi.