Avuç içiyle alışveriş, yüzle ulaşım: Türk dünyasında ödeme deneyimi değişiyor

Bakü’de market alışverişini avuç içiyle tamamlamak, tren turnikesinden yüzünü okutarak geçmek mümkün. Taşkent’te metro yolcularına hem avuç içi hem yüz tanıma seçenekleri sunuluyor. Kazakistan’da Kaspi Alaqan, mağaza ödemelerinde kullanılıyor. Türk cumhuriyetlerinde biyometrik teknolojiler, perakende ve toplu taşımada farklı ölçeklerde günlük yaşama girerken bankalar kart basım ve teslim süreçlerini de otomatikleştiriyor.

Azerbaycan: Marketlerde PalmPay, demiryollarında SİMA Pay

Azerbaycan’da MPAY’in PalmPay hizmeti, avuç içiyle ödemeyi market alışverişlerine taşıyor. Bolmart’ta başlayan uygulama, Araz supermarket zincirinin beş şubesine ve Bazarstore’un beş mağazasına da açıldı. Kullanıcılar kayıt sırasında avuç içlerini sisteme tanıttıktan sonra, desteklenen kasalarda kart veya telefon çıkarmadan ödeme yapabiliyor.

Marketlerdeki kullanımın ardından PalmPay’in yeni adresi eczane oldu. 22 Ekim’de yayımlanan duyuruya göre sistem, Bakü’deki PharmaStore’un Üzeyir Hacıbəyov Caddesi 63C adresinde kullanıma açıldı. Duyuruda PalmPay’in toplam kabul noktası sayısının 20’yi aştığı belirtildi.

Ülkenin yüzle ödeme örneği ise demiryollarında çalışıyor. Azerbaycan Demiryolları (ADY) ile AzInTelecom’un SİMA Pay uygulaması, 15 Mayıs 2026’da Bakü Demiryolu Garı, Sumgayıt Garı ve Köroğlu durağında devreye alındı. Yolcular, ADY Mobile üzerinden hizmeti etkinleştirerek turnikelerde yüz tanımayla geçiş yapabiliyor. SİMA Pay ile uygulamanın sanal kartının entegrasyonuna dayanan hizmetin diğer istasyonlara genişletilmesi planlanıyor.

Böylece Azerbaycan’da biyometrik ödeme, market kasası ve toplu taşıma turnikesi olmak üzere iki farklı günlük kullanım alanında karşılık buluyor.

Özbekistan: Avuç içiyle ödeme tüm metro istasyonlarında

Taşkent metrosunda 2024 sonunda 12 istasyonda denenen avuç içiyle ödeme sistemi daha geniş bir ağa ulaştı. Ulaşım ödeme kuruluşu ATTO, PalmPay hizmetinin bugün tüm metro istasyonlarında kullanılabildiğini belirtiyor. Yolcu, avuç içini sisteme kaydedip ulaşım kartıyla eşleştiriyor; uygun turnikedeki okuyucuya elini yaklaştırdığında geçiş ücreti bağlı karttan düşülüyor.

ATTO’nun FacePay hizmeti de Yunusabad ve Chilanzar hatlarının tüm istasyonlarında yüz tanımayla geçiş sağlıyor. Her iki yöntem de yolcunun tercihine sunuluyor; diğer ödeme seçenekleri kullanılmaya devam ediyor.

Kazakistan: Kaspi Alaqan’da kullanım verisi oluştu

Kazakistan’da Kaspi Alaqan, müşterinin avuç içini terminale göstererek mağaza alışverişini tamamlamasına imkân veriyor. Kaspi.kz’nin açıkladığı Şubat 2026 verilerine göre hizmete 500 binden fazla kullanıcı kaydoldu, ödeme kabul eden işyeri sayısı 5 bini aştı.

Aynı dönemde Alaqan, hizmetin bulunduğu mağazalardaki Kaspi.kz işlemlerinin yüzde 9’undan fazlasını oluşturdu. Bu oran, ülke genelindeki bütün ödemeleri değil, Alaqan kabul eden mağazalardaki Kaspi işlemlerini kapsıyor. Şirket, Ağustos 2026 finansal sonuçlarında da avuç içiyle ödeme teknolojisine yatırımlarını sürdürdüğünü bildirdi.

Kırgızistan’da yeni avuç içi çözümü, bölgede kart kioskları

Kırgızistan’da MBANK, 6 Ekim’deki MTalX etkinliğinde MPay Alakan çözümünü tanıttı ve avuç içiyle ödemeyi canlı olarak gösterdi. İşlem, MKassa terminaline bağlı okuyucuyla gerçekleştirildi. Bankanın açıklamasında bu yeni hizmetin kabul noktası sayısı paylaşılmadı.

MBANK aynı etkinlikte isimli kartın bir dakikada çıkarıldığı kiosk uygulamasını da gösterdi. Banka, ülke genelindeki şubelerinde 56 kişiselleştirilmiş kart kiosku ve 9 anında kart kiosku bulunduğunu açıkladı. Müşteri, mobil uygulamayla cihazdaki QR kodunu tarayarak yeni kart çıkarma veya yenileme işlemini başlatabiliyor.

Bölgede kart teminini hızlandıran başka örnekler de bulunuyor. Kazakistan’da Kaspi Kartomat, isimli kartı 60 saniyede çıkarabiliyor. Özbekistan’da Tenge Bank, Mastercard World kartın uygulamadan sipariş edilip kart makinesinden bir dakikada alınabildiğini belirtiyor. Azerbaycan’da AccessBank ve Visa ise 2024’te açtıkları ortak markalı şubede, isimli banka ve kredi kartlarını bir dakikada basabilen terminali tanıttı.

Türkiye’de mevcut örnekler ve yaygınlaşma sorusu

Türkiye’de İş Bankası, Visa iş birliğiyle yüzle ödemeyi Haziran 2025’te CarrefourSA mağazalarında kullanıma sundu. Müşterinin İşCep üzerinden yüzünü ve ödeme yapacağı kredi kartını eşleştirdiği uygulama, ilk aşamada seçili mağazalarda başladı fakat şu ana dek bir yangınlaşma gösteremedi. 

Kart tarafında da farklı modeller bulunuyor. Akbank’ın aynı gün şubeden teslim ettiği Anında Axess kartlarında müşteri adı yer almıyor. Kuveyt Türk ise kartları şubede bastığını açıkça belirtiyor; bankanın 2015 faaliyet raporunda XTM cihazlarında anında kart basımının kullanıma alındığı da kaydediliyor. Dolayısıyla hazır kartın müşteriye tanımlanması, şubede basım ve kiosktan kart teslimi ayrı hizmet modelleri olarak değerlendirilmeli.

FT Analiz

Azerbaycan’da PalmPay’in marketlerden eczaneye açılması ve SİMA Pay’in demiryolu turnikelerine yerleşmesi, biyometrik ödemenin birden fazla günlük ihtiyaca uyarlanabildiğini gösteriyor. Özbekistan’da ulaşım ağı, Kazakistan’da ise Kaspi’nin işyeri ağı bu teknolojilere kullanım alanı sağlıyor.

Bu gelişmelerin başarısını aktif kullanıcı sayısı, kabul noktalarının kapsamı, işlem sıklığı ve hizmet sürekliliği belirleyecek. Kart kiosklarında da müşterinin işlemi ne kadar bağımsız tamamlayabildiği ve cihazlara nerelerde erişebildiği önem taşıyor.

Türkiye’de yüzle ödeme ve yerinde kart basımı örnekleri mevcut ama yaygın değil. Önümüzdeki aşama, bu uygulamaların tüketicinin günlük güzergâhında kolayca erişebildiği hizmetlere dönüşmesi. Türk dünyasındaki örnekler, bankalar, ödeme kuruluşları, perakendeciler ve ulaşım işletmeleri için somut bir karşılaştırma zemini sunuyor.